Anh vẫn biết trời thu đẹp lắm
Thăm thẳm xanh trong đáy mắt em xanh
Em đã hóa vào thu thành dịu ngọt
Lời trao anh như trái chín trên cành
Em tha thướt thu càng thêm say đắm
Tóc em bay cho gió gửi hương trời
Chân em bước trên sắc vàng lối mộng
Gót sen hồng buông những dấu son rơi
Chia tay em- chia tay em mùa thu
Anh mang theo nồng nàn nỗi nhớ
Trời thì xanh mà mắt em lệ vỡ
Nắng nhạt nhòa cây lá cũng rưng rưng
Chia tay em- chia tay em tình thu
Chia tay hoàng hôn chiều mong tím lá
Vời vợi nhớ thương câu ca em thả
Nửa vầng trăng khuyết một câu thề
Chia tay em tình thu đam mê
Anh đơn chiếc thân tàn cây trụi lá
Đông sẽ tới tuyết rơi đầy mọi ngả
Hồn giá băng tình thu đã đi rồi.
---------------
LỜI BÌNH CỦA BÙI NGUYỆT
Mùa thu là đề tài
khá quen thuộc trong thơ ca. Song, trong “mắt thơ” của mỗi tác giả nó lại hiện
hữu những đường nét, cảnh sắc khác nhau tùy vào tâm trạng của thi nhân.
Xuân Quỳnh thì
thấy:
Mùa Thu đi cùng lá
Mùa Thu ra biển cả
Theo dòng nước mêng mông
Mùa Thu vào hoa cúc...
Còn tác giả
Phúc Nguyễn lại thấy cả trời thu nằm trong đáy mắt em, dịu
dàng say đắm.Thu và em, hai thực thể một mối tình luôn hòa lẫn vào nhau, biến
thiên theo từng cung bậc của cảm xúc tình yêu:
Anh vẫn biết trời thu đẹp lắm
Thăm thẳm xanh trong đáy mắt em xanh
Trời thu trong
xanh vời vợi, nhưng đây đâu phải “Tức cảnh sinh tình“ mà chính vẻ đẹp từ đôi
mắt em qua cái tình của anh đã kéo cả trời xanh thăm thẳm hiện vào. Điệp từ
“xanh“ được tác giả sử dụng khá tuyệt vời. Bầu trời xanh, mắt em xanh, giao thoa,
hòa quyện tôn thêm vẻ đẹp cho nhau. Em là thu hay chính thu đã hóa vào em,
để em thành dịu ngọt như trái chín trên cành:
Em đã hóa vào thu thành dịu ngọt
Lời yêu anh như trái chín trên cành
Em là bầu trời của
anh, mùa thu của riêng anh. Hình tượng thơ cũng bắt đầu được khơi sâu và mở
rộng. Ỏ đây ta thấy sự chuyển đổi cảm giác khá bất ngờ, qua các biện pháp tu từ
ẩn dụ, so sánh, tác giả đã cảm nhận mùa thu bằng cả vị giác, thẩm thấu lời em
trao như trái ngọt trên cành. Hình ảnh “trái chín trên cành“ là hình ảnh đẹp,
làm câu thơ trở nên đa nghĩa. Nó gợi cho chúng ta nhiều sự liên tưởng đến hương
vị ngọt ngào của lời nói, nụ hôn của tình yêu dâng hiến. Phải chăng đó là thứ
men say làm ngây ngất tâm hồn thi sỹ đang đắm chìm trong sắc thể hình ảnh của
người đẹp.
Em tha thướt thu càng thêm say đắm
Tóc em bay cho gió gửi hương trời
Chân em bước trên sắc vàng lối
mộng
Gót sen hồng buông những dấu son rơi
Bốn câu thơ trên
là một bức tranh được tác giả vẽ bằng ngôn ngữ của thi ca: Trước mắt ta, có
giai nhân dáng kiều tha thướt, buông gót chân son trên thảm lá vàng đi vào cõi
mộng. Hương thu dịu ngọt từ mái tóc em bay bay trong cảnh trời thu như thực như
mơ.
Thế mà, thật khó
có thể ngờ mối tình say mê, đằm thắm, ngọt ngào ấy lại có ngày phải chia tay:
Chia tay em, chia tay em mùa thu
Anh mang theo nồng nàn nỗi nhớ
Trời thì xanh mà mắt em lệ vỡ
Nắng nhạt nhòa cây lá cũng rưng rưng
Chia tay mùa
thu, đành rằng, đấy là quy luât bốn mùa thay đổi của đất trời, vạn vật.
Gió lạnh tràn về, lá vàng run rẩy níu cành. Thi nhân bâng khuâng tiếc nuối cảnh
thu, hơn thế còn xót xa ôm theo hình em lệ vỡ mi tràn. Từ “lệ vỡ“ được dùng khá
đắt, khi đọc lên ta cảm nhận được nỗi đau tột cùng của sự chia tay, đến nắng
cũng phải nhạt nhòa, cây lá cũng phải rưng rưng.
Ở hai khổ thơ trên
từ ngữ lung linh huyền diệu, thì những khổ thơ dưới lại ảm đạm âu sầu. Bầu trời
và em cũng trở nên đối lập. Trời thì xanh, nắng lại nhạt nhòa, mắt em lệ vỡ,
lòng anh mang nồng nàn nỗi nhớ trong cảnh tình “Chia tay em chia tay em tình
Thu“. Em thì nước mắt chảy ra ngoài, anh thì nước mắt chảy vào trong. Thật đau
lòng! Đúng là:
Thà rằng chẳng biết cho xong
Biết bao nhiêu lại đau lòng bấy
nhiêu.
Đau lòng lắm chứ!
Luyến tiếc lắm chứ. Mối tình đẹp đẽ, đằm thắm, ngọt ngào thế cơ mà.
Chia tay em, chia tay tình thu
Chia tay hoàng hôn chiều mong tím lá
“Mùa thu“ hay “hoàng
hôn“ đã trở thành hình ảnh mang tính biểu tượng cho tuổi mãn chiều xế bóng,
nhưng với câu thơ trên lại đa nghĩa. Có thể đây là một mối tình khi đã ở phía
bên kia con dốc của cuộc đời. Vì tình yêu thì làm gì có tuổi! “Xế chiều
mái tóc bình minh tâm hồn“. Mà cũng có thể chỉ là hiện thực của bao buổi chiều
em mong anh, em đợi anh đến hoàng hôn tắt nắng. Em khao khát gặp anh, chỉ còn
biết gửi nỗi nhớ thương anh thả vào trong từng câu hát:
Vời vợi nhớ thương câu ca em thả
Nửa vâng trăng khuyết một câu thề
“Nửa vầng trăng“
cũng là hình ảnh ẩn dụ của hạnh phúc không trọn vẹn. Đã “nửa vầng trăng“ lại
“khuyết một câu thề“, câu thơ chơi vơi, thêm một lần nữa đẩy giai nhân vào cõi
nhớ thương vô vọng.
Chính vì thế phải
chia tay em đã bị nỗi nhớ nhung, trăn trở dày vò. Lòng anh tái tê, người lệ vỡ,
kẻ thân tàn. Chia tay em anh thành lẻ loi đơn chiếc, tâm hồn băng giá như cây
trụi lá, trơ cành trong tuyết phủ lúc đông sang:
Chia tay em tình thu đam mê
Anh đơn chiếc thân tàn cây trụi lá
Đông sẽ tới tuyết rơi đầy mọi ngả
Hồn giá băng tình thu đã đi rồi.
Những câu thơ đọc
lên thẳm sâu nỗi buồn đau, nhưng không hề có một lời oán thán, trách than, nó
như điệu nhạc buồn chảy bằng ngôn ngữ của tình yêu lãng mạn, tuyệt đẹp, bị cắt
ngang bởi số phận éo le như là định mệnh, cũng như thu tàn là điều không thể
khác của quy luật bốn mùa.
Tác giả rất khéo
sử dụng các hình ảnh, từ ngữ trong toàn bài, đặc biệt mối tình được lồng trong
bối cảnh mùa thu, tình em và tình thu hòa quyện lung linh thật đẹp, thật đam
mê. Vẫn biết rằng thu đến rồi thu sẽ đi, nhưng “Chia tay mùa thu“ vẫn để lại
trong lòng bạn đọc một nỗi buồn sâu thẳm mênh mang.
Chemnitz, CHLB Đức
