ĐƯỜNG ĐỜI
Tìm trong hơi ấm vần thơ
Kết thành vạt nắng xua mờ màn sương
Sáng tâm hồn đẹp văn chương
Quê hương chắp cánh tình thương sóng trào
Sao khuya gợi nhớ đêm nào
Ấm êm tình mẹ ngọt ngào lời ru
Sắc vàng đan áo mùa thu
Gió heo may cũng lãng du lưng trời
Tìm trong đắng đót những lời
Ngăn luồng cát bụi dập vùi đam mê
Gập ghềnh mê lộ tái tê
Gạn trong nỗi nhớ câu thề chơi vơi
Bài thơ vá lại đường đời
Vọng trong sâu thẳm một thời bình yên.
Bùi Nguyệt
Chemnitz, CHLB Đức
-----------------
Cảm nhận về bài thơ "Đường đời" của Bùi Nguyệt
Thơ là cộng hưởng của
tâm hồn và trí tuệ, là tiếng hát của con tim cất lên khi trầm, khi bổng
tùy theo cảm xúc, xuất xứ của nó. Có người lấy thơ để thả hồn vào trời
trăng mây nước, có người làm thơ là phương tiện để giao lưu ,ngâm
vịnh…Còn Bùi Nguyệt lấy thơ làm người bạn tri âm, tri kỷ, là một bờ vai,
một điểm tựa tinh thần không thể thiếu vắng trong cuộc sống của nhà
thơ. Cũng như ngày xưa, nhà thơ Phùng Quán cũng đã thốt lên ” Những lúc
ngã lòng tôi vịn câu thơ mà đứng dậy” . Có nằm trong những hoàn cảnh
ấy, chúng ta càng thấy đồng cảm với nhà thơ:
Tìm trong hơi ấm vần thơ
Kết thành vạt nắng xua mờ màn sương
“Hơi ấm vần thơ” là luồng sinh khí nuôi dưỡng cả tinh thần,
thể chất nhà thơ Bùi Nguyệt như ánh sáng mặt trời nuôi dưỡng những mầm
xanh, cho thảo mộc vươn cành, tươi lá và xua tan băng giá của tuyết phủ,
sương giăng. Có phải chăng, đó là gia đình, bè bạn, quê hương, đất nước
kết thành một khối tình vững chắc làm điểm tựa tinh thần nâng nhẹ bước
chân và chắp cánh cho hồn thơ bay bổng.
Sáng tâm hồn đẹp văn chương
Quê hương chắp cánh tình thương sóng trào
Bốn tiểu đối trong hai câu thơ vừa tạo nên sự hài hòa của nhịp
điệu, vừa gợi tả niềm vui như sóng biển dâng trào hòa vào tình yêu quê
hương
đất nước như một sự đối lập với màn sương mờ mịt ở trên. Từ cảm xúc ấy,
nhà thơ như nhìn thấy hình ảnh người mẹ trẻ ngày nào dưới đêm sao, cất
tiếng ru con ngọt ngào, êm ấm, trong một không khí thanh bình và tâm hồn
phơi phới như làn gió mùa thu “cũng lãng du lưng trời”
Đoc đến đây ,tôi lại nhớ tới câu ca dao: "Gió mùa thu mẹ ru con ngủ/ Năm canh chày thức đủ vừa năm"
Lời ru trong bài thơ vừa cụ thể vừa khái quát. Ta có thể hiểu
- đó cũng là hình ảnh của chủ thể bài thơ đã từng cất tiếng ầu ơ ru các
con thơ, trong mái nhà êm ấm. Âu cũng là một dấu ấn đẹp trong cuộc đời
của những người phụ nữ nói chung, của nhân vật trữ tình trong bài thơ
nói riêng. Bao kỷ niệm khó quên, cứ hiện lên… hiện lên… trong dòng ký
ức, càng làm thổn thức trái tim yêu, khơi dậy cả những điều tê tái:
Gập ghềnh mê lộ tái tê
Gạn trong nỗi nhớ câu thề chơi vơi
Câu thơ đọc lên, nghe như một tiếng thở dài, lay đông tâm
can của những ai không vẹn tròn hạnh phúc. Xoáy sâu vào lòng bạn đọc ở
tầm khái quát và tính hàm xúc. “Gập ghềnh mê lộ tái tê” Chỉ có 3 từ (hai
từ láy và một từ ghép trong một hình ảnh ẩn dụ) thế thôi mà khái quát
cả chặng đường đời của người vất vả xa hương. Mê lộ (Đường mê) phải
chăng ở đây tác giả muốn nói tới đường tình gập ghềnh, trắc trở đã dẫn
đến sự đau khổ, chua xót, tái tê. Hiểu như thế mới thấy được sự logic
của câu thơ tiếp "Gạn trong nỗi nhớ câu thề chơi vơi"
Tục ngữ có câu “ miếng ngon nhớ lâu / đòn đau nhớ đời” Cái nhớ đời của chủ thề bài thơ là “…câu thề chơi vơi”
Câu thề chơi vơi là câu thề theo mây trôi, gió cuốn. có thể đó là lời
thề non nguyện biển mang hàm ý thủy chung đến đầu bạc răng long ...Vậy
mà người thì nhớ, kẻ thì quên, dẫn đến cảnh tình chia uyên rẽ thúy.
Thực tế, một điều rất đáng quý của phụ nữ chúng ta là tình yêu
chân thật nhưng niềm tin cũng có lúc lại dại khờ. Đời người ta như một
ván cờ đi sai một nước là thua cả ván. Chủ thể bài thơ “ Đường đời” có
lẽ là người đã rơi vào hoàn cảnh ấy nên bài thơ là một khúc ca buồn.
Buồn thì buồn nhưng không bi luỵ, không bất lưc và guc ngã mà vững bước
đi lên trên chặng đường phía trước. Lấy thơ “vá lại đường đời". Đường
đời là hình ảnh ẩn dụ cuộc đời của mỗi con người. Mỗi cuộc đời ấy cũng
như dòng sông có lúc bão giông, có thời yên ả. Cũng có khi lại được ví
như chiếc lá qua câu thành ngữ " Lá lành đùm lá rách". Trong văn cảnh
bài thơ này, ta có thể hiểu nó ở nhiều khía cạnh khác nhau cả nghĩa rộng
và nghĩa hẹp, qua hình ảnh ẩn dụ ở hai câu kết:
Bài thơ vá lại đường đời
Vọng trong sâu thẳm một thời bình yên
Cái bình yên thẳm sâu quá khứ hiện về làm điểm tựa vươn lên
đã khắc họa lên bài " Đường đời" làm rung động tâm hồn bạn đọc, nhất là
những người cùng cảnh ngộ chúng tôi, nơi quê người đất khách.
Ngọc Ánh
